پروژه سند توسعه مشاغل خانگی در راستای بهبود فضای کسب‌وکار و ایجاد اشتغال پایدار در خانواده‌ها و محلات شاطرآباد و چقاگلان کرمانشاه، توسط دفتر توسعه محلی و تیم تسهیلگری محلی تدوین و وارد فاز اجرا شده است. این سند بر مبنای مطالعات میدانی و نیازسنجی یک‌ساله در محلات هدف طراحی شد و اکنون به‌عنوان یک چارچوب عملیاتی برای توسعه مشاغل خانگی در سطح محله به‌کار گرفته می‌شود.

مبانی و ضرورت

مشاغل خانگی یکی از ظرفیت‌های مهم اقتصادی محلات محسوب می‌شوند که می‌توانند در ایجاد درآمد پایدار، توانمندسازی زنان و جوانان و کاهش نرخ بیکاری نقش‌آفرینی کنند. با این حال، نبود برنامه‌ریزی مدون، کمبود دانش فنی و مدیریتی، ضعف در بازاریابی و مشکلات تأمین مالی مانع رشد این مشاغل است. این سند به‌منظور رفع همین موانع تدوین گردید.

فرآیند اجرا و اقدامات انجام‌شده

• شناسایی بیش از 150 خانوار فعال یا علاقه‌مند به مشاغل خانگی

• ارزیابی 150 کسب‌وکار خانگی در زمینه وضعیت تولید، بازاریابی، تجهیزات و مهارت‌ها

• تدوین گزارش اقدامات انجام‌شده و استخراج راهبردها

• تعیین شرح وظایف دستگاه‌های دولتی و غیردولتی در حمایت از مشاغل خانگی

• ارائه گزارش به دفتر امور اجتماعی استانداری کرمانشاه جهت پیگیری و حمایت نهادی

تحلیل مشکلات و راهبردها (خلاصه جدول 3)

1. طرح و برنامه کسب‌وکار

• مشکل: نداشتن طرح کسب‌وکار و دانش تدوین برنامه.

• راهبرد: آموزش و مشاوره در طراحی و تدوین برنامه کسب‌وکار متناسب.

2. قوانین و مجوزها

• مشکل: آشنایی نداشتن با قوانین کار، بیمه و مالیات؛ ثبت‌نشدن کسب‌وکارها.

• راهبرد: آموزش قوانین، مشاوره ثبت مشاغل خانگی.

3. تجهیزات

• مشکل: فقدان توان خرید و پایین بودن تکنولوژی.

• راهبرد: تشکیل گروه‌های مشترک برای خرید تجهیزات، آموزش جذب سرمایه نوآورانه، دریافت تسهیلات.

4. مهارت و تخصص

• مشکل: کیفیت پایین محصولات، نبود مهارت و به‌روز نبودن مدل‌ها.

• راهبرد: آموزش فنی‌وحرفه‌ای، به‌روزرسانی محصولات، ارائه مدارک مهارتی.

5. تأمین مالی و مدیریت مالی

• مشکل: کمبود سرمایه و نبود دانش مدیریت مالی.

• راهبرد: مشاوره مالی، اعطای تسهیلات ارزان‌قیمت، آموزش مدیریت سرمایه.

6. بازاریابی و برندینگ

• مشکل: نبود برند، ضعف در بازاریابی و فروش سنتی.

• راهبرد: انتخاب و ثبت برند، آموزش بازاریابی مدرن، استفاده از فضای مجازی.

7. مشارکت اجتماعی

• مشکل: کمبود روحیه مشارکت و همکاری.

• راهبرد: تشکیل گروه‌های رسمی، آموزش کارگروهی و اعتمادبه‌نفس.

دسته‌های اصلی راهبردهای توسعه مشاغل خانگی

1. آموزش

2. مشاوره

3. تأسیس بازارچه محلی دائم

4. راه‌اندازی بازارچه مجازی

طرح بازارچه محلی دائم

برای فروش پایدار محصولات خانگی، دفتر توسعه محلی پیشنهاد تأسیس یک بازارچه دائمی مشاغل خانگی در محله شاطرآباد را ارائه کرده است. ویژگی‌های این بازارچه:

• غرفه‌ها توسط جوانان جویای کار مدیریت می‌شوند؛ زنان در خانه تولید می‌کنند.

• شناسنامه محصول برای هر خانواده و محصول طراحی می‌شود (لیبل اختصاصی).

• یک غرفه مرکزی برای مدیریت حساب‌ها و فروش اینترنتی تجهیز می‌شود.

• بازارچه به‌عنوان یک تعاونی یا شرکت سهامی با برند واحد ثبت خواهد شد.

• امکان فروش عمده و ثبت سفارشات نیز فراهم می‌گردد.

طرح بازارچه مجازی

در کنار بازارچه محلی، راه‌اندازی یک بازارچه مجازی مشاغل خانگی نیز پیشنهاد شده است:

• همکاری با شتاب‌دهنده‌های استانی برای طراحی سایت و اپلیکیشن فروش آنلاین.

• مدیریت بازارچه مجازی از طریق یکی از غرفه‌های بازارچه دائم.

• درآمدزایی از درصد فروش آنلاین محصولات.

• امکان فروش تکی و عمده برای محصولات دارای شناسنامه.

ارزش پروژه

این پروژه نشان داد که ترکیب آموزش، مشاوره، بازارچه فیزیکی و بازارچه مجازی می‌تواند زیرساختی پایدار برای توسعه مشاغل خانگی در محلات محروم باشد. علاوه بر افزایش درآمد خانواده‌ها، روحیه مشارکت، اعتماد اجتماعی و اشتغال جوانان نیز تقویت خواهد شد.